استانداری کرمانشاه
شنبه 5 فروردين 1396   04:37:55
English
|
صفحه اصلی
تماس با ما
نقشه سایت
عنوان ها
بازدیدها
تعداد بازديد اين صفحه: 181368
تعداد بازديد از سايت: 21406202
تعداد بازديد زيرپورتال: 3592991
اين زيرپورتال امروز: 439
در امروز: 2476
اين صفحه امروز: 24
تاریخ استان

شواهد و مدارک باستان‌شناختی نشان می‌دهد این منطقه از اولین زیستگاه‌های انسان اولیه به شمار می رفته و یکی از مراکز مهم جمعیتی در زاگرس میانی محسوب می‌شده است. تمامی مراحل و ادوار زندگی انسان از عهد حجر تا دوره‌های تمدنی پیش از تاریخ و سپس تا تشکیل حکومت‌های بزرگ، سیر تحول خود را در این محدوده طی کرده است. غار «شکارچیان» بیستون نکات جالبی را درباره سابقه زندگی بشری در دوران پارینه سنگی در ایران روشن می‌سازد. پس از این دوره، در حدود نه هزار سال پیش به علت گرم شدن هوا انسان غار را ترک کرد و رو به یک‌جانشینی آورد. این حرکت موجب پیدایش روستاها، زراعت و دام‌پروری شد. احتمالاً نخستین روستاها در این استان شکل گرفته است. از جمله آن‌ها می‌توان به «گنج دره» هرسین، «گاکیه» و «تپه سراب» اشاره کرد. انسان‌های پیش از تاریخ گنج دره جزء نخستین انسان‌های ایران هستند که سفالگری کرده و فعالیت‌های صنعتی داشته‌اند.

در هزاره چهارم ق.م، استان کرمانشاه یکی از مراکز مهم تجاری و بازرگانی بود. بازرگانان این استان با بازرگانان شوشی و بین‌النهرینی داد و ستد و تبادل کالا داشتند. وجود بازارهایی از آن دوره در «گودین» کنگاور و «چغاگاوانه» اسلام‌آباد شاهدی بر این مدعا است.

به استناد کتیبه‌های بابلی و آشوری، ساکنان زاگرس را اقوام «لولوبی» و «گرتی» تشکیل می‌دادند. این مردمان سخت‌کوش و شجاع به منظور حفاظت از این خطه مرتب با بین‌النهرینی‌ها در جنگ و ستیز بودند و گاهی به پیروزی‌های چشمگیری نیز نایل شدند. از آن پس دره‌های زاگرس قرن‌ها مرکز تمدن و حکومت‌های ایرانی و بین‌النهرینی بود. سرانجام ایرانیان تمدن خود را بر این سامان غالب ساختند. حضور نقش برجسته‌های‌ این اقوام در سر پل ذهاب که یکی از قدیمی‌ترین نقش برجسته‌های خاورمیانه محسوب می‌شود، بیانگر این موضوع است.

منطقه کرمانشاه به واسطه هم‌جواری با دولت آشور، پیوسته در معرض تهاجم دولت مقتدر آشور بود و شاهانی چون «تیکلات پلیسر» و «شلمانصر سوم» بارها به محدوده کرمانشاه لشکرکشی کردند. در کتیبه‌های به جای مانده از آشوریان، از سرزمین‌های پارسوا، زکروتی، مادی‌ها و سرزمین نیشانی نام برده شده است. نیشانی به اطراف کرمانشاه و ماهیدشت کنونی اطلاق می‌شد و به دلیل داشتن مراتع فراوان برای پرورش و نگه‌داری اسب، شهره بود. در سال‌نامه‌های آشوری از شهری به نام «الی پی» نام برده شده است که مورخان آن را بین کرمانشاه و همدان تشخیص داده‌اند و برخی دیگر نیز آن را محل فعلی کرمانشاه ذکر کرده‌اند.

با شکل‌گیری حکومت‌ها، این خطه یکی از مراکز مادی محسوب می‌شد. از این دوره یادمان‌های با ارزشی چون دژ گودین در کنگاور برجای مانده است. در این دوره کرمانشاه یکی از شاه‌راه‌های حیاتی ایران بود و جاده اکباتان به بابل از این استان عبور می‌کرد.

در دوره هخامنشی با عبور جاده شاهی ـ که یک رشته آن اکباتان را به بابل وصل می‌کرد ـ بر رونق و آبادانی این منطقه افزوده شد. پس از انقراض هخامنشیان، در دوره سلوکی مناطقی از کرمانشاه چون بیستون و دینور محل حضور کلنی‌های یونانی بود؛ ولی دیری نپایید که اشکانیان آنان را شکست داده و در این منطقه حضور پیدا کردند. نقش برجسته‌های اشکانی در بیستون بیانگر این موضوع است. در این دوره، بیستون یکی از مراکز مهم دوره اشکانی محسوب می‌شد.

در دوره ساسانی، استان کرمانشاه بیش از هر دوره دیگری از اعتبار و رونق خاصی برخوردار بود. شهریاران ساسانی به علت نزدیکی این منطقه به پایتخت آن‌ها یعنی «تیسفون»، ایام تابستان را در قصرهای ییلاقی این منطقه می‌گذراندند. در اخبار مورخان اسلامی بارها آمده است که «خسرو اول» در نواحی طاق بستان قصرهایی ساخته بود و در آن‌ها از «فغفور» چین، «رای» هند، «قیصر» روم و دیگر حکمرانان روزگار پذیرایی می‌کرد.

با احداث شهرهایی چون حلوان در این منطقه و سیاست شهرسازی پادشاهان ساسانی در غرب کشور ـ که به بنیاد شهر کرمانشاه منجر شد ـ این حوزه بیش از پیش اعتبار یافت و شاهان ساسانی با ایجاد پل‌هایی بر روی رودخانه‌ها و ساخت بناهای عام‌المنفعه، رفاه و رونق اقتصادی را برای مردم این دیار به ارمغان آوردند.

با شکست ساسانیان توسط مسلمین، مردم این منطقه جزء اولین مردمانی بودند که به دین مقدس اسلام ایمان آورده و به ترویج آن پرداختند. مسجد عبدالله بن عمر در ریجاب ـ یکی از قدیمی‌ترین مساجد صدر اسلام ـ یادگاری از آن زمان است. از آن دوران آرامگاه‌هایی از یاران وفادار پیامبر اسلام که در جنگ‌ها وی را یاری می‌کردند، به یادگار مانده است که از آن جمله می‌توان به آرامگاه ابودجانه در ریجاب اشاره کرد. در دوره خلفای عباسی کرمانشاه یکی از چهار شهر مهم و معتبر ولایات جبال بود. هارون‌الرشید خلیفه عباسی به این سامان توجه خاصی داشت. سیاحان و جهانگردان مختلف نیز از آبادانی و زیبایی این شهر یاد کرده‌اند.

«ابن حوقل» و «استخری» از شهر کرمانشاه به عنوان شهرستانی زیبا که اشجار و آب فراوان دارد، یاد می‌کنند. «مقدسی» این شهر را به همراه شهرهای همدان، ری و اصفهان جزء چهار شهر معروف ایالت جبال معرفی می‌کند. در سدة سوم هـ .ق کرمانشاه در قلمرو و حکومت صفاریان قرار داشت. در سدة چهارم هـ .ق سلسله کوچکی از اکراد به نام «حسنویه» در ولایات غرب استقلال پیدا کردند. مؤسس این سلسله نزدیک پنجاه سال در این منطقه حکمرانی کرد و قلعه بزرگ «سرماج» را مقر خود ساخت. در سال 441 هـ .ق سلطان طغرل سلجوقی صد هزار سپاهی را برای تسخیر قلعه سرماج فرستاد و پس از چهار سال موفق به تسخیر این قلعه شد. در سدة ششم هـ .ق سلطان سنجر سلجوقی، کرمانشاهان و توابع آن را در حوزه حکمرانی برادرزاده خود سلیمان شاه ملقب به « ‌ایوه » قرار داد.

در سدة هفتم هـ .ق کرمانشاهان نیز مانند مناطق مختلف خراسان و سایر بخش‌های ایران از هجوم مغول آسیب فراوان دید و سپاهیان هلاکو در این منطقه قتل و غارتی فجیع به عمل آوردند. در اواخر دوره ایلخانی ـ در زمان حکومت «ابو سعید» ـ این خطه مورد توجه قرار گرفت. در زمان حکومت وی شهر سلطانیه چمچمال نزدیک بیستون احداث شد. در این زمان، همان طوری‌که «حمدالله مستوفی» اشاره می‌کند کرمانشاهان یکی از ایالت‌های شانزده‌گانه کردستان بود.

در سدة نهم و اوایل سدة دهم هـ .ق کرمانشاه مورد تجاوز عثمانیان قرار گرفت. در این زمان هرسین و ماهیدشت حکومت‌نشین بود، ولی از کرمانشاهان نامی در میان نیست. در زمان صفویه کرمانشاهان اهمیت و اعتبار بسیار پیدا کرد. در دوره سلطنت شاه تهماسب اول حکومتی به نام «کلهر» و در زمان شاه صفی حکومتی با عنوان «سنقر و کلهر» در این حدود تشکیل و به خوانین زنگنه تفویض شد. در حقیقت از این زمان تجدید بنای کرمانشاه و تشکیل ولایات فعلی شروع می‌شود.

هم‌زمان با حمله افغان و سقوط اصفهان، کرمانشاهان نیز با تجاوز عثمانی‌ها مواجه شد و بار دیگر رو به ویرانی نهاد. در زمان حکومت زندیه، خوانین زنگنه و اهالی کرمانشاه نخست حکومت کریم‌خان را نپذیرفتند، به همین جهت کرمانشاه مدتی با محاصره و خرابی مواجه بود. در دوره قاجاریه، کرمانشاه اعتبار و اهمیت بسیار پیدا کرد. فتحعلی‌شاه در سال 1221 هـ .ق یکی از پسران خود به نام «محمد علی میرزای دولت‌شاه» را با سمت سرحدداری عراقین به این شغل منصوب و ایالت خوزستان را نیز ضمیمه قلمرو او کرد. در این زمان کرمانشاه به یک پایگاه نظامی مجهز علیه دولت عثمانی تبدیل شد.

در جنگ جهانی اول کرمانشاه به تصرف قوای عثمانی درآمد، ولی بعد از سقوط بغداد آن‌ها عقب‌نشینی کردند. در جنگ جهانی دوم نیز کرمانشاه به تصرف قوای نظامی انگلستان درآمد.

ظاهراً از دوره صفویه به بعد در اسناد و متون از این شهر به نام کرمانشاهان یاد شده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تصور این‌که میان اسم شهر کرمانشـاه یا کرمانشاهان، با عنوان و مقام شاهی ایران زمین رابـطه خاصی وجود داشته است، نام کرمانشاهان را بدون هیچ‌گونه توجیه علمی و تاریخی برداشتند و به ترتیب «قهرمان شهر»، «ایمان شهر» و نهایتاً «باختران» را به جای آن نهادند. با پی‌گیری نمایندگان مجلس در سال 1373 ش بار دیگر با تصویب مجلس شورای اسلامی نام باختران به کرمانشاه تغییر نام داد.

 

1
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (ksguest)


Powered By Sigma ITID.